1. Otizmin Şiddeti ve Profili Değişebilir
Otizm, geniş bir yelpazeye sahiptir. Bazı kişilerde belirtiler çok yoğunken, bazılarında çok hafif olabilir. Örneğin:
- Ali adında bir çocuk konuşma güçlüğü çekiyor, göz teması kurmuyor ve seslere çok hassas.
- Zeynep ise çok güzel konuşabiliyor ama sosyal ipuçlarını anlamakta zorlanıyor ve aynı konu hakkında uzun süre konuşmayı seviyor.
İkisi de otizmli olabilir, ama belirtileri birbirinden oldukça farklıdır.
2. Zaman İçinde Belirtiler Değişebilir
Otizm belirtileri sabit kalmaz. Kimi belirtiler zamanla azalabilir, yerini başka davranışlara bırakabilir.
Örnek: Küçükken ellerini sürekli sallayan bir çocuk, büyüdükçe bunu yapmayı bırakabilir ama bunun yerine kalemini döndürerek dikkatini toplar.
3. Çevreye Uyum ve Maskelenmiş Belirtiler
Bazı otizmli bireyler, topluma uyum sağlamak için belirtilerini gizlemeyi öğrenir. Bu duruma “maskelenme” denir. Özellikle kız çocuklarında bu durum daha sık görülür.
Örneğin: Ayşe okulda arkadaşları gibi davranmaya çalışır, ama eve gelince gün boyu bastırdığı duygular nedeniyle öfke patlaması yaşar.
Bu yüzden bir kişinin “normal” görünmesi, otizmli olmadığını göstermez.
4. Zeka Düzeyi ve Diğer Özellikler
Otizmli bireylerin zeka düzeyleri çok farklı olabilir. Kimileri üstün zekalıdır, kimileri ise öğrenme güçlüğü yaşayabilir. Ayrıca eşlik eden başka durumlar (örneğin dikkat eksikliği ya da kaygı bozukluğu) da belirtilerin görünümünü etkileyebilir.
5. Cinsiyet Farklılıkları
Otizm genellikle erkek çocuklarda daha erken fark edilir. Kız çocukları ise genellikle sosyal ipuçlarını daha iyi taklit edebilir, bu da belirtilerin fark edilmesini geciktirir.
Örneğin: Elif okulda sessiz, kurallara uyan ve çok sevilen bir öğrenci olabilir. Ama aslında sosyal ilişkileri anlamakta zorlanıyordur; sadece taklit ederek uyum sağlamaya çalışıyordur.