Bu çalışma, otizmde yaygın olarak uygulanan psikolojik müdahaleleri (örneğin ABA ve SST) eleştirel bir bakış açısıyla inceliyor. Bu yaklaşımların, temel otistik özellikleri bastırma ve bireyleri nörotipik normlara uydurmaya çalışması nedeniyle ruh sağlığı ve etik alanlarda ciddi sorunlara yol açabileceğini savunuyor.
Standart Müdahalelere Getirilen Eleştiriler
- Temel otistik özellikleri değiştirmek veya bastırmak (maskelamak), sosyal kamuflaj yoluyla uzun vadede depresyon, anksiyete, sosyal yorgunluk ve otistik tükenmişlik gibi sonuçlarla ilişkilendiriliyor.
- Bu müdahaleler, bireylerin kimliklerini reddederek öz kabulü zayıflatabiliyor.
- Otistik bireylerin kendi bakış açıları ve deneyimleri müdahale hedefi belirleme süreçlerine yeterince dahil edilmiyor (epistemik adaletsizlik).
Alternatif: Nöroçeşitlilik Temelli, Ruh Sağlığı Odaklı Yaklaşım
- Temel otistik özelliklere değil, depresyon, anksiyete gibi eş tanılı sorunlara odaklanılmalı.
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), farkındalık temelli müdahaleler (MBI) ve EMDR gibi yöntemler, kişiye özel uyarlamalarla ruh sağlığını iyileştirme potansiyeli sunuyor.
- Özellikle otizme uygunlaştırılmış BDT, sosyal anksiyete ve depresyon alanlarında bazı bireylerde olumlu etkiler gösteriyor.
- Eş zamanlı müdahaleler, otistik kimliği destekleyerek öz kabulü ve içsel refahı artırabilir.
Kavram: Sosyal Geçerlilik ve Kimlik Öncüllüğü
- Müdahale hedef ve yöntemleri, otistik bireylerin değer ve tercihlerine uyumlu olmalı.
- Hem nitel hem nicel araştırmalarda bireye göre özelleştirilmiş değerlendirme araçları kullanılmalı.
- Araştırma ve uygulamalarda otistik bireylerin aktif katılımı, anlamlı sonuçlar ve etik temelli uygulamalar için kritik.
Uygulama ve Politika İçin Çıkarımlar
- Temel otistik özellikleri bastırmak yerine eşlik eden ruhsal durumlara odaklanan müdahaleler geliştirilmelidir.
- Klinik uygulamalar, otistik bireyleri süreçlere dahil ederek onların öznel deneyimlerini anlamaya ve desteklemeye yönelmeli.
- Gelecekteki araştırmalar sosyal geçerlilik ve öznel refah gibi parametreleri daha fazla dikkate almalı.
- Politikalar, otistik bireylerin kimliklerinin patolojikleştirilmeden desteklendiği uygulamaları teşvik etmeli.
Neden Bu Önemli?
Bu makale, otizmde psikolojik müdahalelerin yeniden düşünülmesi gerektiğini; yalnızca davranışsal normlara değil, bireyin özgün kimliğine saygı duyan, ruh sağlığını önceliklendiren etik ve etkili bir yaklaşımın gerekliliğini savunuyor.
kaynak:https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/capr.12874