Araştırma Özeti
Bu çalışma, 18–48 ay arasındaki otizm tanılı ve tanısız küçük çocuklarda Çocuk Davranış Kontrol Listesi’nin (CBCL) ne kadar güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu inceledi. Amaç, duygusal ve davranışsal zorlukların değerlendirilmesinde CBCL’nin gerçekten aynı şeyi ölçüp ölçmediğini ve otizmli çocuklar için uygun olup olmadığını anlamaktı.
Neden Bu Çalışma Yapıldı?
- Otizmli küçük çocuklarda öfke nöbetleri, kaygı, saldırganlık, içe kapanma gibi duygusal ve davranışsal güçlükler sık görülüyor.
- Bu sorunları değerlendirmek için standart ve güvenilir ölçeklere ihtiyaç var.
- CBCL, dünya çapında yaygın kullanılan bir ölçek olsa da otizmli küçük çocuklarda ne kadar geçerli olduğu tam olarak bilinmiyordu.
- Ayrıca, ölçümün “değişmezliği” (yani ölçeğin farklı gruplarda aynı yapıyı aynı şekilde ölçmesi) otizmli ve otizmsiz çocuklar arasında test edilmemişti.
Nasıl Yapıldı?
- Katılımcılar:
- 398 otizm tanılı çocuk
- 100 otizm tanısı olmayan çocuk
- Yaş aralığı: 18–48 ay
- Yöntem:
- CBCL’nin alt ölçekleri (örn. Duygusal Tepkisellik, Kaygı/Depresyon, Dikkat Sorunları, Somatik Şikayetler, Saldırgan Davranış) üzerinde istatistiksel analizler yapıldı.
- Ölçüm değişmezliği test edildi: Ölçek iki grup için aynı anlamı taşıyor mu?
Ne Bulundu?
- Genel sonuç: CBCL, otizmli küçük çocuklarda duygusal ve davranışsal güçlükleri ölçmek için büyük oranda uygun.
- Alt ölçekler:
- Duygusal Tepkisellik, Kaygı/Depresyon, İçe Kapanma, Saldırgan Davranış: Otizmli ve otizmsiz çocuklarda aynı şekilde ölçüm yapıyor (skaler değişmezlik).
- Dikkat Sorunları: Orta düzeyde tutarlılık (metrik değişmezlik) var — yorum yapılabilir ama dikkatli olunmalı.
- Somatik Şikayetler: Ölçüm yapısı gruplar arasında tutarlı değil — bu alt ölçek grup karşılaştırmalarında kullanılmamalı.
- Ölçüm değişmezliği sayesinde, bazı alt ölçeklerde grup karşılaştırmaları güvenle yapılabilirken, bazı alt ölçeklerde yanıltıcı sonuçlar çıkabileceği görüldü.
Neden Önemli?
- CBCL, erken çocukluk döneminde otizmli çocukların davranışlarını anlamak için kullanılabilir.
- Ancak tüm alt ölçekler grup karşılaştırmaları için eşit derecede güvenilir değil.
- Özellikle Dikkat Sorunları ve Somatik Şikayetler alt ölçekleri kullanılırken dikkatli yorumlama yapılmalı.
Pratikte ne anlama geliyor?
- Klinisyenler: CBCL’yi kullanarak otizmli küçük çocuklarda kaygı, duygusal tepkisellik ve saldırgan davranış gibi alanları güvenle değerlendirebilir.
- Araştırmacılar: Otizmli ve otizmsiz çocuk karşılaştırmalarında yalnızca ölçüm değişmezliği sağlanan alt ölçeklere dayanmalı.
- Aileler: Çocuğun değerlendirme sonuçları, her alt ölçeğin aynı güvenilirlikte olmadığı gerçeğiyle yorumlanmalı.
kaynak:https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1750946724001752