Konuşmacı: Giacomo Vivanti, Ph.D.
Giacomo Vivanti, otizm için kanıta dayalı müdahalelerin (EBP) geliştirilmesinin karmaşıklıklarını ele alıyor. Sunumda, araştırma ile uygulama arasındaki etkileşim, sağlık eşitsizlikleri ve otizmli bireylerin yaşamları boyunca ihtiyaç duyduğu destekler tartışılıyor.
Otizm Erken Müdahalelerinde Son Durum
Son üç yılda, otizm erken müdahaleleri üzerine yapılan araştırmalar, önceki kırk yılın toplamından daha fazla. Bu, alandaki bilgi ve uygulama kalitesinin hızla geliştiğini gösteriyor. Ancak otistik bireyler hâlâ, zihinsel ve fiziksel sağlık, kendi kararlarını alma, toplum katılımı ve eğitim fırsatları açısından eşitsizlikler yaşıyor.
Vivanti, otistik yetişkinlerde erken başlangıçlı bunama (Alzheimer) riskinin otistik olmayan bireylere göre iki kat fazla olduğunu belirtiyor. Bu durum, bilişsel, sosyal ve eğitim desteğinin yetersiz olmasından kaynaklanıyor.
Kanıta Dayalı Müdahaleleri Oluşturmada 4 Temel Karmaşıklık
- Araştırma ve uygulama arasındaki boşluk
- Klinik araştırmalar ile topluluk ortamlarındaki müdahaleler genellikle farklıdır.
- Örnek: Erken Başlangıçlı Denver Modeli (ESDM) ile yapılan bir çalışmada, terapistlerin müdahaleleri uyum düzeyi yüksek olan çocuklarda daha iyi sonuçlar verdi.
- Vivanti, topluluk uygulamalarındaki farklılıkların, prosedürlerin uygulanabilirliği ve felsefi yaklaşımlarla ilgili olduğunu vurguluyor.
- Kanıt olarak neyin sayılacağı konusunda anlaşmazlıklar
- Farklı kurumlar ve incelemeler, hangi uygulamaların kanıta dayalı olduğunu farklı kriterlere göre değerlendiriyor.
- Örnek: Bir ankette, davranış analistlerinin çoğu, doğal gelişimsel davranışsal müdahalelerin (NDBI) etkili olduğuna ikna olmamıştı, oysa bilimsel kanıtlar bunu destekliyor.
- Kavramsal kategorilerdeki fikir ayrılıkları
- Müdahaleler ABA, NDBI, CBT gibi farklı kategorilere ayrılıyor.
- Ancak her kurumun kendi kriterleri, aynı uygulamanın farklı değerlendirilmesine yol açıyor.
- Örnek: ABD’de bazı sigorta sağlayıcıları, ABA dışındaki kanıta dayalı uygulamaları reddedebiliyor, bu nedenle doğal temelli modeller yaygın şekilde uygulanamayabiliyor.
- Müdahale hedefleri konusunda fikir ayrılıkları
- Başarılı müdahalelerin hedefleri net olmalı: güvenlik, toplum katılımı, yaşam boyu esenlik.
- Evrensel bir ölçüt olmaması, hizmet sağlayıcıların hedeflerini açıkça iletmesini zorlaştırıyor.
- Araştırmalar, bireyselleştirilmiş ve titiz müdahalelerin çocukların gelişimini desteklediğini, sosyal ilgi düzeyi yüksek çocukların kapsayıcı sınıflarda daha iyi sonuçlar elde ettiğini gösteriyor.
Çözüm ve Öneriler
- Kanıta dayalı müdahalelere ilişkin bilgi hızla artıyor, ancak otistik bireyler hâlâ sağlık hizmetlerinde eşitsizlikler yaşıyor.
- Araştırma ve uygulamanın karmaşık etkileşimi, neyin kanıt olarak kabul edileceği, davranışsal müdahaleler ve hedeflerin belirlenmesi konusundaki anlaşmazlıklardan kaynaklanıyor.
- Vivanti, halk sağlığı çerçevesinin, bu faktörleri incelemek ve otizmle ilişkili zorlukları daha geniş bağlamda ele almak için faydalı olduğunu vurguluyor.
Bu özet, Vivanti’nin web seminerinde ele aldığı araştırma, uygulama ve politika arasındaki etkileşimleri açık ve anlaşılır şekilde özetliyor.
İsterseniz bir sonraki adımda, hâline getirebilirim.
kaynak:https://autism.org/complexities-evidence-based-treatment/