ASperger veya “Aspie Günleri” gibi belirleyici çalışmalar adından içeriğine kadar pek çok açıdan otistik topluluğu derinden yaralayan bir etkinlik niteliğindedir. ASpi üzerinden yapılacak etkinlikler otizmin daha derinlikli, kapsayıcı ve hak temelli anlaşılmasına karşı duran, eski ve tehlikeli bir ideolojiyi pekiştirmektedir.
Asperger Mirası ve Öjenik Üstünlük
Fuarın adının temelini oluşturan “Aspie” terimi, tarihi ve ahlaki açıdan son derece sorunludur. Bu isim, Nazi Almanyası’nda çocukları “topluma faydalılıklarına” göre sınıflandıran Hans Asperger’in mirasını sürdürmektedir. Asperger, daha üretken olarak gördüğü otistikleri korurken, daha “işlevsiz” görülenleri Nazi rejiminin öjenik programlarına feda etmiştir.
Bu ismi kullanmaya devam etmek, otistik bireyleri kendi içlerinde bölme arzusunu gösterir. Bu, “üst düzey otistikleri” daha “eğitilemez,” “işlevsiz” ve daha az “akıllı” olarak görülen diğer otistiklerden ayırarak bir hiyerarşi yaratır. Fuarın, “zihinsel engelli olmayan” otistiklere odaklanması, bu öjenik ayrımın modern bir yansımasıdır.
Validist ve Kapitalist Bir Vizyon
Fuarın içeriği ve sergilenen ideoloji, otistik bireyleri toplumsal ve ekonomik beklentilere uymaya zorlayan validist (nörotipiklerin üstünlüğüne inanan) ve kapitalist bir bakış açısını teşvik etmektedir.
- “Yaşam Projesi”: Fuar, otistik bireylerin hayatlarını kendilerinin seçmesi yerine, önceden belirlenmiş bir “yaşam projesine” uyum sağlamalarını öğütler: okul, sosyal yaşam, iş ve barınma gibi toplumsal beklentiler.
- “Özerklik” Yanılgısı: Fuarın yalnızca belirli bir özerklik seviyesinin üzerindeki otistiklere odaklanması, daha fazla desteğe ihtiyaç duyan bireyleri dışlar. Bu, otistik insanlara sağlanan desteği, onların ne kadar “özerk” olabildiklerine bağlayarak, “işlevsiz” görülenlerin ihtiyaçlarını ve haklarını reddeder.
- Yeteneğe Bağlı Değer: Bu etkinlik, insanları topluma olan faydalarına ve yeteneklerine göre sınıflandıran bir ideolojiyi pekiştirir. Otistik bir bireyin değeri, onun ne kadar para kazanabildiği veya ne kadar “normal” davrandığıyla ölçülür.
Haklar ve İnsani Onur
Engelli aktivistlerin de belirttiği gibi, otizme dair yaklaşımımız, bir kişinin seçimlerini ve kendi hayatını yönetmesi için gereken araçları sağlayan, insan haklarına dayalı bir model olmalıdır. Bu, koşulsuz barınma, kabul, insani yardım ve yaşam ortamlarının en başından itibaren uyarlanması anlamına gelir.
“Aspie Günleri” gibi etkinlikler, bu özgürleştirici vizyonun tam tersidir. Bu terim ve fuarın temel aldığı ideoloji, otistik topluluk içindeki ayrımcılığı ve baskıyı sürdürür. Otistik üstünlüğü savunmak, otistik bireyleri bir araya getirmek yerine onları bölmeye ve damgalamaya hizmet eder.
Bu nedenle, otistik hareketin sloganı açıktır: Bizim adımıza konuşulmasına, bize hiyerarşiler ve öjenik standartlar dayatılmasına ve bir parçası olmadığımız bir fuarda sergilenmeye hayır diyoruz.