Sorting by

×
14 Haziran 2024
Genel

Otizme Ne Sebep Olur?

 Psychology Today Ekibi tarafından incelendi

Bu sorunun tatmin edici olmayan yanıtı, bilim adamlarının otizme neyin yol açtığını hâlâ tam olarak kavrayamamış olmalarıdır. Otizm, tek bir gen ya da yaşam tarzı eğilimi olmaktan çok, birçok farklı faktör arasındaki karmaşık etkileşimlerin sonucudur.

Genetik, duruma çevresel faktörlerden daha fazla katkıda bulunur. Otizm oldukça kalıtsaldır ve otizmli bir kardeşi olan kişilerin kendisinin de otizmli olma olasılığı daha yüksektir. Frajil X sendromu, Rett sendromu ve tüberoz skleroz gibi ilgili genetik bozuklukları olan kişilerin otizme sahip olma olasılığı daha yüksektir.

Otizm ayrıca annede enfeksiyon, diyabet, yüksek tansiyon ve babanın gebe kalma yaşının ileri olması gibi bir dizi çevresel faktörden de kaynaklanmaktadır. Hava kirliliği gibi çevrenin diğer unsurlarıyla bağlantıyı tespit etmenin daha zor olduğu kanıtlandı.

Bozukluk tanısı alan çocukların sayısı 1960’lardan bu yana önemli ölçüde arttı. Uzmanlar, değişimin büyük kısmının tanı kriterlerindeki değişikliklere ve klinisyenler ile halk arasında daha fazla farkındalığa atfedilebileceğine inanıyor.

Otizm, genetik ve çevresel faktörlerin kompleks etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir nörogelişimsel bozukluktur. Otizmin genetik temeli oldukça güçlüdür ve kalıtsal bir bileşen içerir. İşte otizm ve genetik ilişkisi hakkında daha fazla detay:

Otizm ve Genetik İlişkisi:

  1. Kalıtsal Faktörler:
    • Otizmin genetik geçiş oranı yaklaşık olarak %80 civarındadır. Yani, otizmli bireylerin çoğunluğu genetik yatkınlık taşır.
    • Tek yumurta ikizlerinden birinde otizm varsa, diğer ikizde otizm gelişme olasılığı %80’dir. Çift yumurta ikizlerinde ise bu oran %40’tır.
    • Aile içinde otizm öyküsü bulunan bireylerin bu durumu geliştirme olasılığı daha yüksektir.
  2. Genetik Bozukluklar:
    • Otizmle güçlü bir şekilde ilişkilendirilmiş genler vardır. Örneğin, kırılgan X sendromu, Rett sendromu ve tüberküloz sklerozu gibi genetik bozukluklara sahip bireylerin otizm geliştirme riski artabilir.

Genetik Risk Faktörleri:

  1. Genetik Çeşitlilik:
    • Otizm, bir dizi genetik varyasyonla ilişkilidir. Farklı genlerdeki değişiklikler, otizmin farklı spektrumlarını ve şiddetini etkileyebilir.
    • Daha önce belirtilen genetik bozukluklar haricinde, pek çok genin otizmle bağlantısı vardır.
  2. Spontan Genetik Mutasyonlar:
    • Bazı durumlarda, bireylerde otizme neden olan genetik mutasyonlar, ailede başka bir otizm öyküsü olmaksızın kendiliğinden ortaya çıkabilir.

Çevresel Faktörlerin Rolü:

  1. Hamilelik ve Doğum:
    • Prematüre doğum, düşük doğum ağırlığı, diyabet, yüksek tansiyon ve hamilelik sırasında enfeksiyon gibi çevresel faktörler, otizm riskini artırabilir.
    • Hava kirliliği ile otizm arasında ilişki olduğuna dair bazı kanıtlar vardır, ancak bu konuda daha fazla araştırma gereklidir.
  2. Doğum Öncesi Vitaminler:
    • Folik asit, B-9 vitamini ve D vitamini içeren doğum öncesi vitaminlerin alınması, otizm olasılığını azaltabileceği belirtilmektedir.

Otizm Oranlarının Artışının Nedenleri:

  1. Tanısal Faktörler:
    • Otizmin tanı kriterlerindeki değişiklikler, otizmin daha geniş bir tanımını içermesi ve bu nedenle daha fazla kişinin tanı alabilmesine yol açabilir.
  2. Farkındalık Artışı:
    • Otizm hakkındaki farkındalığın artması, daha fazla aile ve profesyonelin bu konuda bilgi sahibi olmasını sağlamış ve otizmli bireylerin tanı almasını kolaylaştırmıştır.
  3. Genetik ve Çevresel Etkileşimler:
    • Genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin etkileşimi, otizm oranlarının artmasında rol oynayabilir.

Cinsiyet ve Otizm:

  1. Erkek Çocuklarda Daha Yüksek Oran:
    • Otizm erkek çocuklarda kızlara göre daha sık görülür. Bu durumun biyolojik ve tanısal faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir.
  2. Aşırı Erkek Beyni Teorisi:
    • “Aşırı erkek beyni” teorisi, otizmli bireylerin beyin yapılarının aşırı bir erkek tipi olduğunu öne sürer. Ancak, bu teori tartışmalıdır ve çeşitli eleştirilere maruz kalmıştır.

Otizm, genetik ve çevresel faktörlerin karmaşık etkileşimi ile ilgili olarak hala birçok bilinmeyeni içinde barındıran bir konudur. Bu nedenle, otizmin tam olarak nasıl geliştiği ve neden bazı bireylerde ortaya çıktığı konusundaki araştırmalar devam etmektedir.

About The Author

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir