Otizmin Genetik Temelleri The Genetic Basis of Autism

Elif Funda ŞENER, Yusuf ÖZKUL

Özet: Otistik bozukluk toplumsal ve iletişimsel sorunları yaşamları boyunca süren çocukları ve erişkinleri içine alan, özellikle erkeklerde (4:1) daha sık görülen yaygın gelişimsel bir bozukluktur. Yineleyici-sınırlayıcı hareketler dışında iletişim ve bilişsel gelişimde gecikme ya da sapma ile karakterizedir. Otizm etiyolojisinin bilinmemesine rağmen yapılan çalışmalar hastalığın oluşmasında genetik faktörlerin büyük rol oynadığını göstermiştir. Otistik çocukların kardeşlerinde otizm görülme riskinin sağlıklı bireylerin kardeşlerinden 30-150 kat yüksek olduğu tespit edilmiştir. Otizm üzerindeki son dönem araştırmalar genetik, beyin işlevleri, nörokimyasal ve immünolojik etkenler üzerine yoğunlaşmıştır. Bağlantı ve ilişki çalışmaları ile belirli kromozom bölgelerinde (2, 3, 7, 11, 15, 17, X kromozomları) anlamlı sonuçlar bulunmuştur. Otizm için bilinmeyenlerin ışığında ayırıcı tanıda yol gösterebilecek, tedaviye yanıtı öngörebilecek veya ölçebilecek biyolojik belirteçler saptanmasının önemi büyüktür. Bu derleme otizmin genetik kökeni hakkında kısa bir özet verilmesi ve otizme sebep olabileceği düşünülen genetik faktörlerin gözden geçirilmesi amacıyla yazılmıştır.

” Otistik bireylerde Fragile X Sendromu, Rett Send- romu, Tuberoz Sklerozis, Angelman Sendromları gibi sendromlar ve çeşitli kromozomal anormallik- ler görülmektedir (12).

Ayrıca otizm tanısı konan çocukların %70’inde zekâ geriliği olduğu bildiril- mektedir (4). Hatta kızlarda erkeklere göre daha sık olarak zekâ geriliği olduğu belirtilmektedir (6).

Otizmin tanımlanmasının ardından geçen süre içinde otizme zekâ geriliğinin dışında, epileptik bozuklukların ve EEG anormalliklerinin sıklıkla eşlik ettiği bilinmektedir (13). Örneğin, Fragile-X Sendromundan sorumlu gen Xq27.3’de lokalize olmuşFMR1 genidir, otizmli hastaların %7-8’inde görülmektedir. Bu sendromda mental retardasyon en önemli bulgudur. Fragile-X tanısı alan erkeklerin %30’una otizm tanısı da konulabilir (8). Ayrıca 15. kromozom anomalisi taşıyan otistik hastaların çoğunda mental gerilik ve epilepsi saptanmıştır (14).

Vakaların çoğunda 15q11-13 bölgesinin interstisyel duplikasyonu ve delesyonu tespit edilmiştir . Bu bölge aynı zamanda Prader Willi- Angelman Sendromlarının da nedenini oluşturan bölgedir. Dolayısıyla bu bölgedeki gen özelliklerinin bilinmesi otizm patofizyolojisinin daha iyi aydınlatılmasına neden olacaktır.

Otistik özellik taşıyan çocuklarda sıklıkla gastrointestinal, immünolojik ve spesifik olmayan nörolojik bulgular da eşlik etmektedir ”

Otizme neden olan faktörler

Genetik faktörler
– Medikal hastalıklar
– Prenatal ve Postnatal faktörler
– Beyin hasarı veya beynin fonksiyon bozuklukları
– Nörobiyokimyasal bozukluklar (özellikle dopaminerjik, serotonerjik ve ayrıca peptiderjik, noradrenerjik sistemler ile ilgili)
– Nörobiyolojik faktörler
– Nöroanotomik faktörler
– Emosyonel gelişim anomalileri (empati bozuklukları, nörosensoriyel anomaliler)
– Kognitif süreçler ile dil ve konuşma gelişimi bozukluğu

Otizm ile ilişkili olduğu bilinen genlerin listesi

….

Makalenin Tamamı İçin. Kaynak : http://sagens.erciyes.edu.tr/dergi/2013-1/makaleler/015.pdf

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir