TİP’in birden fazla dökümanında hazırladığı engellilere ilişkin dökümanları aşağıda bulabilirsiniz.
14 Mayıs İnat ve Umut Bildirgesinde ;
”Yaşlı ve engelliler için gündüz bakım merkezleri ve yaşlılar için bakım evlerini her yerel birimde zorunlu kılacağız.
Elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3, kamu işyerlerinde ise %4 olan engelli çalıştırma zorunluluğunu, özel sektör işyerleri için %8’e, kamu işyerleri içinse %10’a çıkaracağız.
İşyerlerinin engellilerin istihdam edileceği biçimde tamamen erişilebilir olmasını öngören engelli dostu uygulamasını hayata geçirecek, 10 kişiden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde bu uygulamayı zorunlu tutacağız.
Yaşlılık ve engelli aylıklarını artıracağız.
Engelliyi ve bakım vereni eve hapseden anlayışın yerine, her yerel birimde yeterli ve ulaşılabilir yaşam alanları inşa edeceğiz. Bakım emeğini aile içinde kadınların üstündeki bir yükümlülük olmaktan çıkartıp kamunun yükümlülüğü haline getireceğiz.
Engelli ve yaşlıların evde bakımı bir zorunluluksa, temizlik, sağlık ve rehabilitasyon hizmetlerini kamu kaynakları ile karşılayacağız.
Sadece kadınların sırtına yüklenen çocuk yetiştirme ve evde bakım (hasta, yaşlı, engelli) hizmetlerini kamu hizmeti olarak ücretsiz karşılayacağız. Türkiye’nin her yerine gündüz bakım evleri, kreşler ve yuvalar açacağız.
SAĞLAMCILIĞA KARŞI ENGELLİLER İÇİN EŞİT YURTTAŞLIĞI SAVUNACAĞIZ
Yurttaşlardan yoksullar, yoksullardan ise kendine bağımlı kıldığı kitleler imal eden AKP iktidarının lütuf ve şükür anlayışından en olumsuz etkilenen toplum kesimlerinin başında engelliler gelmektedir.
AKP iktidarının politikaları engellileri toplumsal yaşamdan izole etmeyi hedefledi; engelliler ile çoğunlukla kadın olan bakım verenlerini eve hapsetti, engellilerin mümkün olduğu durumlarda dahi bağımsızlaşmasının önüne geçti ve eşit yurttaşlık hakkını ihlal etti.
Maaş bağlanırken engellileri “yurttaş” olarak kabul etmeyen, engelliyi değil, parçası olduğu ailenin gelir durumunu esas alan bu sistem, engelli yurttaşlarımızın bağımsız yaşamasına ve topluma dahil olmasına katkı sunmadı; eşitsizlikleri yeniden üretip kalıcı hale getirerek ötekileştirici, dışlayıcı ve ayrımcı tutum ve davranışları kuvvetlendirdi.
Covid-19 pandemisi döneminde engelli yurttaşların %20’si işini kaybetti; engelli aylıkları ve evde bakım ödenekleri Türkiye’deki döviz krizi ve yüksek enflasyon ortamında eridi. Engelliler, AKP’nin ekonomi politikalarının sonucunda sürekli düşen alım gücü karşısında çaresiz hale geldi, derin yoksullukla yüzleşti.
Özellikle engelli yurttaşlarımızın yaşamını sürdürdüğü bakımevlerindeki şüpheli ölüm ve işkence iddialarına yönelik takipsizlik toplumun farklı kesimlerindeki güven ve adalet inancını ciddi şekillerde sarstı, engelliler ve engelli olmayan insanlar arasında yaşam hakkına ilişkin bir değer hiyerarşisi oluşturuldu.
Engelli yurttaşların arasında hiyerarşiyi benimseyen, engelliyi ağır-orta-hafif gibi insana atfedilmemesi gereken sıfatlara layık gören Saray Rejimi, deprem döneminde de engelli depremzedenin ihtiyacına yanıt veremedi; engelli depremzedelerin ihtiyaç duydukları araç ve ilaç-malzemelerini ulaşılabilir ve erişilebilir hale getiremedi, insan yaşamını hiçe saydı.
Engellilerin eşit yurttaşlık ve yaşama katılma hakları TİP’in kırmızı çizgisidir.
- Engellilerin eşit ve özgür yurttaşlar olarak toplumsal yaşamda varoluşunu evin içindeki bakım verenine tabi kılmaya çalışan ve bu yolla çoğunlukla kadınları da evin içine hapseden bu düzene karşı eşit, özgür ve insan onuruna yaraşır bir yaşamı savunacağız.
- Bakım evlerindeki şüpheli ölüm ve işkence iddialarının ve yurttaşlarımızın uğradıkları haksızlıkların peşini bırakmayacak, faillerin yargılanmasını sağlayacağız.
- Engelli yurttaşların eğitim, sağlık, barınma, erişilebilirlik, gü- venlik, kentsel haklar ve diğer tüm hakları için çalışacak Engellilere Yönelik Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşit Yaşam Bakanlığı’nı kuracağız.
- Engellilerin bağımsızlaşmalarını, uygun koşullarla çalışma ve eğitim hayatına katılmalarını, hayata katılım süreçlerinin zenginleştirilmesini, kendi yaşamları üzerinde tam denetime sahip olmalarını, öznelerin kendilerini ifade edebileceği alanları yaratmalarını esas alan toplumsal yaşama tüm ve tam katılımlarının desteklenmesini sağlayacak; hak temelli, zorunluluk esasına dayalı sosyal politika anlayışını hayata geçireceğiz.
- Eğitimin bireyselleştirilmesinin sözde bırakılmasına izin vermeyeceğiz. Engellilere yönelik özel eğitimin, engellinin beyanına ve istedikleri desteğe tanısal kategoriler olmadan ulaşabilmeleri için ihtiyaçlarına odaklanarak belirlenmesi ve süreklileştirilmesi için politikalar üreteceğiz.
- Hem en az kısıtlayıcı hem de bireyin en üstün yararı ilkesine uygun ortam oluşturmalarını sağlayacak kararları birlikte alacağız. Sürdürülebilir engellilik-özel eğitim politikaları oluştu- rarak engellilik konusunda toplumsal seferberlik gerçekleştireceğiz.
- Engelli yurttaşlarımızı “iyileştireceğini” iddia ederek bilimsel geçerliliği olmayan uygulamalarla haksız kazanç sağlayan, engelliliği utanılması gereken bir varoluş olarak yansıtan ve umut tacirliği yapan girişimleri sonlandıracağız.
- Engelliye yönelik bakım desteğinin, aylıkla sınırlı tutulma- masını sağlayacağız. Bakım emeğini ailenin ve özellikle aile içindeki kadının bir sorumluluğu olarak gören muhafazakar sosyal politika anlayışını reddedecek; engellilerin toplumdan izole olmaksızın barınma, bakım, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanacağı evrensel standartlarda yaşam alanları inşa edeceğiz. Şiddetsiz ve bağımsızlık kazandırma amacı taşıyan bakımevlerinin oluşturulması için politikalar üreteceğiz.
- Engelli yurttaşlarımızı küçümseyen ve aşağılayan, evine hapseden, engelli varoluşu bir sorun olarak yansıtan, meslek sahibi engellilerin imzasını reddeden, bakım aylığını sadakalaştıran lütuf ve şükür düzenine son vereceğiz.
- Elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3, kamu işyerlerinde ise %4 olan engelli çalıştırma zorunluluğu, özel sektör işyerleri için %8’e, kamu işyerleri içinse %10’a çıkaracağız.
- Engelli aylıklarını enflasyon karşısında koruyacak; kanunla belirlenecek yasal asgari ücretten daha düşük bir engelli aylığı verilmemesini sağlayacağız.
- Bu çalışmaların hepsini engelli yerine geçerek değil, engelli yurttaşlarımızın önderliğinde gerçekleştireceğiz. İletişimi, sağlamcı ve seçkinci kalıplara sığdırmaya, insana şekil atamaya çalışan anlayışı, engelli yurttaşlarımızın eşit yurttaşlığını esas alarak reddedeceğiz.
Kaynak : https://tip.org.tr/wp-content/uploads/2023/04/TIP2023-Inat-ve-Umut-Bildirgesi.pdf
”Bir Yol Var” kitapçığında ‘Engelli Yurttaşlar İçin Eşitlik ve Hizmetlerden Eşit Yararlanma Hakkı başlıklı yazı:
” Parti programımızda da söylediğimiz gibi “Tüm yurttaşların eğitim ve sağlık hizmetlerinden yararlanma, barınma, ulaşım, iletişim ve insanlığın her tür bilgi ve kültür birikimine erişim gibi temel ihtiyaçları etnik köken, ulusal köken, ırk, din, mezhep, inanç, cinsiyet, cinsel yönelim, engellilik durumuna bakılmaksızın eşitlik temelinde” kamusal olarak karşılanmalıdır.”
Sadece kadınların sırtına yüklenen çocuk yetiştirme ve evde bakım (hasta, yaşlı, engelli) hizmetlerini kamu hizmeti olarak ücretsiz karşılayacağız. Görünmeyen emeğin görünür olmasını sağlayacağız. Türkiye’nin heryerine gündüz bakım evleri, kreşler ve yuvalar açacağız. Doğum öncesi 3 ay, doğum sonrası 6 ay ücretli izin kadınlar için hak olacak! Doğum sonrası ikinci 6 ay için babalık izni devredilemez bir zorunluluk olacak! Hamile kadınların işten atılmalarını yasaklayan düzenlemer getireceğiz.
ENGELLİ YURTTAŞLAR İÇİN EŞİTLİK VE HİZMETLERDEN EŞİT YARARLANMA HAKKI
Ülkemiz engelli hakları konusunda oldukça geri bir konumda- dır. Türkiye’de ne kadar engelli olduğu bile tam olarak bilinmemektedir. Devletin önceliği bu alandaki ihtiyaç sahiplerinin tek tek tespit edilmesi olmalıdır. Kamu mevzuatında bir çok hak tanınmasına rağmen ne engellilerin bunlara ulaşacağı bir mekanizma ne de devlet otoritesinin bunları sağlama konusunda iradesi vardır.
Engellilerin bütün yasal haklarından eksiksiz faydalanmalarının takipçisi olacağız.
Engellilerin istihdamı yasal zorunluluk olmasına rağmen hem özel sektör hem kamu bu kurala uymamaktadır. Hatta AKP, kamudaki engelli istihdam zorunluluğunu bir müjde olarak sunmaktadır. Yasal hakkın müjdesi olmaz, uygulaması olur.
Engelli yurttaşların istihdamının arttırılması amacıyla, özel sektör ve kamuda 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde engelli yurttaş çalıştırma zorunluluğunu %5’e çıkartacağız.
AKP’nin politikası, engelli yurttaşlarımıza kısmi maddi yardımlar/indirimler/ kontenjanlar vermek şeklindedir. Engelliler, gündelik yaşamda kısıtlı mekanlara veya evlere şıkışmışlıktan kurtulamamaktadırlar. Bedensel engel, toplumsal bir engel ile katmerlenerek yaşamlarını kuşatmaktadır.
Kent yaşamından sportif olanaklara, eğitim hayatından tatil imkanlarına kadar yaşamın her anında erişebilirliğin artacağı ve engelli yurttaşların yer alabileceği şekilde planlama yapacağız. Her sosyal yerleşke/faaliyet nasıl Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu ile tasarlanıyorsa, bizler de Engelli Kullanım Değerlendirmesi kriterlerini belirleyecek, yeni yapılan tüm bina, park, sosyal mekanlardan başlayarak varolan yapıları bu kriterlere göre engelli yurttaşların katılımı ile yeniden yapılandıracağız.
Engelsiz, erişilebilir bir dünya için, eşit yurttaşlık için bir yol var, mücadele et, örgütlen!
Kaynak : https://tip.org.tr/wp-content/uploads/2022/02/biryolvar_kitapcik_baski.pdf
Bir diğer ”Halkımızın Kırmızı Çizgileri” adlı metinde ise :
AYRIMCILIĞA İZİN VERMEYECEĞİZ, ADALETİ VE ÖZGÜRLÜKLERİ SAVUNACAĞIZ!
Bağımsız ve tarafsız yargıyı tesis edecek, hak arama özgürlüğünün önündeki engelleri kaldıracak, temel hak ve özgürlükleri herkes için erişilebilir kılacağız.
Etnik, dinsel, mezhepsel, cinsiyet ya da LGBTİ+ temelli hiçbir ayrımcılığa izin vermeyeceğiz. Sağlamcılığa karşı engelli yurttaşlarımızın eşit ve bağımsız bireyler olarak yaşamalarını güvence altına alacak; eğitim ve istihdamda engellilere yönelik ayrımcılıkla mücadele edeceğiz.
Kaynak : https://tip.org.tr/tip-secim-bildirisi-halkin-kirmizi-cizgileri/