Otizmle Çalışmak: Klinik Deneyimden Öğrenilenler
Otizmle Çalışmak: Klinik Deneyimden Öğrenilenler
Toplamda 80 yıllık klinik deneyimimiz, otizmli bireylerle etkili bir şekilde çalışmanın en temel gerekliliğinin otizm hakkında bilgi ve farkındalık olduğunu açıkça göstermiştir. Bu farkındalık eksik olduğunda, destek sunmaya çalışan iyi niyetli müdahaleler bile kişiye zarar verebilir.
Uygun Olmayan Müdahalelerin Yarattığı Risk
Araştırmalar, otizmli bireylere uygulanan ve onların nöroçeşitliliğine uygun olmayan psikolojik müdahalelerin ya etkisiz kaldığını ya da durumu kötüleştirdiğini göstermektedir. Örneğin:
- Yüksek otistik özelliklere sahip anoreksiya hastaları, klasik grup terapilerine anlamlı bir yanıt vermemektedir (Tchanturia, 2016).
- 200 otistik yetişkinle yapılan bir çalışmada, bireylerin çoğu terapi ve destek deneyimlerinin kendilerine uymadığını ve bu nedenle psikolojik hizmetlerden uzaklaştıklarını belirtmiştir (Camm-Crosbie, 2019).
- Maxine Aston ve Tony Attwood’un araştırmalarında, eşlerden biri ya da her ikisi otistik olan çiftlerde uygulanan geleneksel ilişki danışmanlığı, çiftlerin yalnızca %22’sinde olumlu sonuç vermiştir.
Otizmin Görünmeyen Yüzü
CDC verilerine göre 2022’de her 44 çocuktan biri otistik olarak tanımlanmıştır. Ancak bu, oldukça temkinli bir tahmindir. Birçok otistik yetişkin, sosyal ortamlarda maskelenir, kendini nörotipik davranışlara göre uyarlar ya da otizmin belirtilerini gizleyen kariyerler seçer. Bu nedenle, birçok terapistin aslında otistik bireylerle çalıştığının farkında bile olmaması mümkündür.
Otizm Dostu Terapi İçin 8 Temel Öneri
1. Otizmin Sosyal Kodlarını Tanıyın
Otistik bireylerin sosyal etkileşim biçimleri farklıdır. Göz teması kurmayabilir, yüz ifadeleri nötr olabilir ya da cevaplar beklenenden farklı zamanlamalarda gelebilir. Bu farklılıkları yanlış anlamamak için “çift empati problemi” kavramını göz önünde bulundurun: Otistik olmayanlar, otistik bireyleri anlamakta zorlandığı kadar, otistik bireyler de karşısındakini anlamakta zorlanabilir.
2. Zaman Tanıyın
Otistik bireyler konuşma sırasında genellikle karşısındakini dikkatle dinler, yanıt vermeden önce düşünür. Cevapları aceleye getirmek, süreci zorlaştırır. Seanslarda ses veya video kaydı almak, dikkatin dağıldığı anlarda kaçırılan bilgilerin telafisine yardımcı olabilir.
3. Sözel Olmayan Yolları Dahil Edin
Otizmli bireyler her zaman sözlü anlatıma uygun olmayabilir. Yazılı günlükler, öz-bildirim formları, e-postalar ve sanat, müzik veya görseller gibi alternatif iletişim yolları, kişinin iç dünyasını daha açık biçimde ifade etmesine yardımcı olabilir.
4. Duyusal Uyaranlara Dikkat Edin
Kalabalık bekleme odaları, yüksek ses, floresan ışıklar, güçlü kokular gibi uyaranlar, otistik bireylerde bunaltı ve kaygı yaratabilir. Terapi ortamı sade, sessiz ve yumuşak ışıklandırılmış olmalıdır. Aynı zamanda interosepsiyon (bedensel sinyalleri algılama) güçlüğü, kişinin fiziksel ve duygusal durumunu anlamasını zorlaştırabilir.
5. Aleksitimiye Duyarlı Olun
Otizmli bireylerin yaklaşık %50’si aleksitimi (duygu farkındalığı eksikliği) göstermektedir. Bu, hem beden sinyallerini hem de duyguları tanımayı zorlaştırır. Bu yüzden terapi sürecinde duygu ifadeleri için sanat, çalma listeleri ve görsel destekler kullanılması çok değerlidir.
6. Dil Kullanımında Esnek Olun
Birçok otistik yetişkin, kendisinden “otistik” olarak söz edilmesini tercih ederken, bazı profesyoneller “otizmli birey” ifadesini kullanmayı sürdürür. Danışanınızın dil tercihini dikkate alın ve ona uyum sağlayın.
7. Güven İlişkisi Kurmak Zaman Alabilir
Otistik bireyler geçmişte sıklıkla dışlanmış ya da istismar edilmiş olabilir. Zorbalığa maruz kalmış bireylerde güven ilişkisi daha yavaş gelişir. Bu nedenle, yaklaşımınız travma odaklı, yargılamayan ve güven verici olmalıdır.
8. Açıklık ve Yapı Sunun
Otistik bireyler belirsizliğe karşı oldukça hassastır. Seansın akışı, rolleriniz, neler konuşulacağı gibi bilgilerin yazılı ya da görsel olarak sunulması çok yardımcı olabilir. Terapi oturumuna ait görsel bir ajanda hazırlamak ve danışanın önceliklerini bu ajandaya dahil etmek, sürece güven duymayı artırır.
Sonuç
Otizmli bireylerle çalışmak, özel bilgi ve hassasiyet gerektirir. Bu metinde sunulan sekiz öneri, profesyonellerin terapi sürecini daha etkili, saygılı ve destekleyici hale getirmesine yardımcı olabilir. Unutulmamalıdır ki, her otistik birey farklıdır ve kişiselleştirilmiş yaklaşımlar en yüksek başarıyı getirir.
Nereden Başlamalı?
Geliştirdiğimiz çevrimiçi kurslar (Otizmli Kızlar ve Kadınlar İçin Tanı ve Otizmli Kadınlara Destek ve Terapi), bilimsel araştırmalar ve uzun yıllara dayanan klinik deneyimlerden elde edilen bilgilerle yapılandırılmıştır. Bu eğitimlerde:
- Benlik algısı ve özsavunma becerilerini geliştirme,
- Yönetici işlevleri destekleme,
- Duygu düzenleme stratejileri geliştirme,
- Kariyer gelişimine destek olma,
- Kaygı, depresyon, yeme bozukluğu ve cinsiyet disforisi gibi durumlara yönelik terapi uyarlamaları
konularına odaklanılmaktadır.
https://www.attwoodandgarnettevents.com/blogs/news/how-to-increase-the-success-of-therapy-for-an-autistic-adulthttp://çeviri reyyan sabır
About The Author
