Otizmli bireyler için kanıta dayalı uygulamalar (KDA), alanında uzman kişiler tarafından titizlikle incelenmiş ve otizmin çeşitli semptomlarını iyileştirdiği bilimsel olarak kanıtlanmış terapi ve müdahalelerdir. Kanıta dayalı tedavileri seçmek, otizmli bir birey için en iyi sonuçları elde etme şansını artırır.
Yeni veya henüz kanıtlanmamış terapiler ile kanıta dayalı terapiler arasındaki farkı bilmek, ailelerin, bakıcıların, öğretmenlerin ve profesyonellerin en güvenilir ve etkili tedavi seçeneklerini seçmelerine yardımcı olur.
Kanıta Dayalı Olanı Kim Belirler?
Otizm tedavilerinin kanıta dayalı olup olmadığını belirleyen iki ana kuruluş vardır:
- Ulusal Standartlar Projesi (National Standards Project)
- Otizm Spektrum Bozukluğu Ulusal Mesleki Gelişim Merkezi (National Professional Development Center on Autism Spectrum Disorder, NPDC)
Bu kurumlar, bilimsel literatürü ve araştırmaları bağımsız olarak inceleyerek hangi tedavilerin kanıta dayalı olduğunu belirler ve raporlar yayımlar.
Ulusal Standartlar Projesi (USP)
May Enstitüsü Ulusal Otizm Merkezi tarafından yürütülen bu proje, otizm tedavilerine dair bilimsel kanıtların kapsamlı bir incelemesini sunar. Amaç, otizm müdahaleleri konusunda belirsizliği azaltmak ve ailelere, eğitimcilere ve profesyonellere hangi terapilerin güvenilir ve etkili olduğunu göstermektir.
Aşama 1
USP’nin ilk aşaması, 1957-2007 yılları arasında yürütülen araştırmaları kapsar. Bu süreçte, eğitim ve davranışsal müdahaleler standartlaştırılmış bir inceleme sürecinden geçirilmiştir. Sonuç olarak, otizmli bireyler için yerleşik, yeni ortaya çıkan ve henüz geliştirilmemiş tedavilerin bir listesi oluşturulmuştur. Bu rapor 2009 yılında yayımlanmıştır.
Aşama 2
2015 yılında yayınlanan ikinci aşama raporu, 2007-2012 yılları arasındaki araştırmaları kapsamaktadır. Bu aşamada:
-
- Aşama bulguları güncellenmiş
- Yeni ortaya çıkan tedavilerin artık yerleşik kriterleri karşılayıp karşılamadığı değerlendirilmiş
- 22 yaş ve üzeri bireylere yönelik müdahaleler de incelenmiştir
- Tüm tedaviler yerleşik, yeni ortaya çıkan veya yerleşik olmayan olarak kategorize edilmiştir
Otizm Spektrum Bozukluğu Ulusal Mesleki Gelişim Merkezi (NPDC)
NPDC, 0-21 yaş arasındaki otizmli bireyler için kanıta dayalı tedavileri belirler. İlk raporları 1997-2007 yıllarına ait verilerle hazırlanmış, ikinci inceleme ise 1990-2011 yıllarını kapsamıştır. Bu raporlar, hangi terapilerin etkili olduğunu bilimsel olarak gösteren güvenilir kaynaklar olarak kullanılır.
Neden Kanıta Dayalı Terapiler Önemlidir?
Kanıta dayalı terapiler, bilimsel araştırmalarla test edilmiş ve gerçek etkileri kanıtlanmış programlardır. Bu terapiler, otizmli bireylerin:
- Sosyal becerilerini geliştirmesine
- İletişim yeteneklerini artırmasına
- Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık kazanmasına
yardımcı olur.
Yeni veya kanıtlanmamış terapiler ise çoğu zaman anlık çözümler veya mucize iddialarıyla aileleri yanıltabilir. Bu nedenle, otizmle ilgili müdahale seçerken kanıta dayalı terapileri tercih etmek, hem zaman hem de kaynak açısından en güvenli ve etkili yol olarak öne çıkar.
kaynak:https://paautism.org/resource/evidence-based-practice/
About The Author
