Göz teması, çoğumuz için iletişimin doğal bir parçasıdır. Karşımızdakinin gözlerine bakmak, onu dinlediğimizi ve ilgilendiğimizi gösterir. Ancak otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan kişiler için durum farklıdır. Birçok otizmli birey, göz temasını sürdürmekte zorlanır ya da bundan kaçınır. Peki bunun nedeni nedir?
Beyinde Farklı Bir İşleyiş
Yale Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırma, bu durumun beynin çalışma biçimiyle ilgili olduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre, otizmli bireyler göz teması kurduklarında dorsal parietal korteks adı verilen bölgede, otizmli olmayan bireylere kıyasla daha az beyin aktivitesi görülüyor.
Bu bölge, sosyal bağlantılar ve karşılıklı etkileşimlerde önemli bir rol oynuyor. Yani aslında mesele “istememek” değil, beynin sosyal ipuçlarını farklı şekilde işlemesiyle ilgili.
Araştırmanın Sonuçları
Bilim insanları, biri otizmli olmak üzere toplamda 36 yetişkinin kısa sosyal etkileşimler sırasında beyin aktivitelerini inceledi. Katılımcılar, ışıkla beyin aktivitesini ölçen özel bir şapka taktı.
Sonuçlar şunu gösterdi:
- Otizmli bireyler göz temasına odaklandığında beyin daha az “ışıldıyor.”
- Otizm tanısı ne kadar ağırsa, bu bölgedeki aktivite de o kadar düşük oluyor.
- Nörotipik (otizmli olmayan) kişilerde, göz teması sırasında beyinler senkronize çalışırken, otizmli bireylerde bu senkronizasyon gerçekleşmiyor.
Ne Anlama Geliyor?
Bu bulgular, göz teması zorluğunun bir “seçim” değil, biyolojik temeli olan bir farklılık olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmayı yürüten Prof. Joy Hirsch’in sözleriyle:
“Beynimiz diğer insanlar hakkında bilgi edinmek için adeta açtır. Bu sosyal mekanizmaların, hem tipik gelişim gösteren bireylerde hem de otizmli bireylerde nasıl işlediğini anlamamız gerekiyor.”
Neden Önemli?
- Bu tür çalışmalar, otizmin biyolojik yönlerini anlamamıza yardımcı oluyor.
- Klinik değerlendirmelerde göz teması zorluğu daha objektif şekilde ele alınabilir.
- Toplumda yanlış anlamaları azaltıyor. Örneğin, otizmli birinin göz teması kurmaması ilgisiz ya da kaba olduğu anlamına gelmiyor; sadece beynin farklı çalıştığını gösteriyor.
Günlük Hayata Yansıması
Otizmli bireylerin göz teması kurmaması, onların iletişim kurmak istemediği anlamına gelmez. Birçok otizmli kişi, kendini ifade etmenin başka yollarını tercih eder:
- Ses tonuyla,
- Jest ve mimiklerle,
- Ya da yazı ve teknoloji yoluyla.
Bunu bilmek, özellikle aileler, öğretmenler ve iş arkadaşları için çok önemli. Çünkü doğru anlayış, iletişimi kolaylaştırır ve gereksiz baskıyı ortadan kaldırır.
Kısacası, otizmli kişilerin göz teması zorluğu biyolojik temelli bir farklılıktır. Onları anlamak için gözlere değil, kalplerine ve iletişim kurma biçimlerine odaklanmak gerekir.
kaynak:https://www.psychiatrist.com/news/why-people-with-autism-have-trouble-making-eye-contact/
About the Author
